Informujemy, iż nasz serwis wykorzystuje technologię plików cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.

Reforma oświaty a niejasne sytuacje kadrowe

Zmiany związane z reformą rozpoczną się już od roku szkolnego 2017/2018. Wówczas uczniowie kończący klasę VI szkoły podstawowej będą podlegać promocji do klasy VII szkoły podstawowej. Rozpocznie się tym samym wygaszanie gimnazjów – nie będzie prowadzona do nich rekrutacja. W roku szkolnym 2018/2019 ostatni rocznik klas III ukończy gimnazja i 1 września 2019 r. znikną one z ustroju szkolnego. Tak zakłada reforma na papierze, ale jak będzie wyglądało w praktyce dojście do modelu wskazanego w Ustawie?

Jak podaje Ministerstwo Edukacji Narodowej, 27 520 szkół w całej Polsce otrzyma pakiet informacyjny dotyczący zmian w systemie oświaty. Przesłane pakiety nie są jedyną formą kontaktu ze strony MEN-u. Pod adresem www.reformaedukacji.men.gov.pl uruchomiono specjalną stronę internetową poświęconą planowanym zmianom w edukacji. Można na niej znaleźć najważniejsze informacje na temat reformy z punktu widzenia rodzica, ucznia, nauczyciela oraz organu prowadzącego szkołę.

Pierwszy etap reformy – przekształcenia szkół

Szkoły podstawowe

W przypadku publicznej szkoły podstawowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego przyjęto, że od 1 września 2017 r. dotychczasowa sześcioletnia szkoła podstawowa staje się ośmioletnią szkołą podstawową. Według założeń reformy z tym dniem uczniowie, nauczyciele i pracownicy dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej staną się uczniami, nauczycielami i innymi pracownikami ośmioletniej szkoły podstawowej. Teoretycznie nauczyciele szkół podstawowych mają więc zagwarantowane miejsca pracy w dotychczasowej placówce.

Gimnazja

Organ prowadzący gimnazjum, tj. odpowiednio jednostka samorządu terytorialnego, osoba prawna niebędąca jednostką samorządu terytorialnego lub osoba fizyczna prowadząca dotychczasowe publiczne lub niepubliczne gimnazjum, ma podjąć decyzję o formie przekształcenia szkoły lub włączenia jej do innej szkoły oraz w jakim czasie to nastąpi.

Jak wygląda sytuacja nauczycieli?

Nauczyciele szkół podstawowych, zawodowych, liceów i techników

W szkołach podstawowych, zawodowych oraz w liceach i technikach nauczyciele z urzędu staną się nauczycielami szkół utworzonych w ramach nowego systemu. Oznacza to, że z mocy prawa nauczyciele:

  • dotychczasowych sześcioletnich szkół podstawowych staną się nauczycielami ośmioletnich szkół podstawowych,
  • dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej staną się nauczycielami branżowej szkoły I stopnia,
  • dotychczasowego czteroletniego technikum staną się nauczycielami pięcioletniego technikum,
  • dotychczasowego trzyletniego liceum ogólnokształcącego staną się nauczycielami czteroletniego liceum ogólnokształcącego.

Teoretycznie w tej grupie kadry pedagogicznej nie powinno więc być zwolnień. Na dzisiaj trudno to jednak ocenić. Jeżeli np. do danej szkoły podstawowej zostanie włączone gimnazjum, jej dyrektor, mając do wyboru kilku nauczycieli danego przedmiotu i oceniając ich dorobek zawodowy, może zwolnić nauczyciela szkoły podstawowej lub nie przedłużyć mu umowy na czas określony.

Nauczyciele gimnazjów

Nauczyciele gimnazjów mogą zostać przeniesieni do szkoły, do której zostało włączone dane gimnazjum, lub przeniesieni w stan nieczynny z początkiem kolejnego roku szkolnego (nauczyciele zatrudnieni na podstawie mianowania i na czas nieokreślony). Wydaje się, że najmniej pewni zatrudnienia mogą być nauczyciele zatrudnieni na czas określony. W ich przypadku dyrektor szkoły nie przedłuży po prostu umowy o pracę.

Przeniesienie w stan nieczynny dotyczy nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zatrudnionych na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony (bez względu na wymiar zatrudnienia), jeżeli ich dalsze zatrudnienie w roku szkolnym 2017/2018 lub 2018/2019 nie będzie możliwe ze względu na zmiany organizacyjne powodujące wygaszenie kształcenia w gimnazjum. Jeżeli nauczyciel nie wyrazi zgody na przejście w stan nieczynny, stosunek pracy zostanie z nim rozwiązany z końcem roku szkolnego.

Jeśli dyrektor nie będzie w stanie zaoferować nauczycielowi zatrudnienia w pełnym wymiarze, to zamiast przeniesienia w stan nieczynny może zaproponować mu pracę w mniejszym wymiarze, jeżeli nauczyciel wyrazi zgodę na ograniczenie zatrudnienia (to rozwiązanie dotyczy nauczycieli wszystkich rodzajów szkół). Jeżeli nauczyciel pozostający w stanie nieczynnym podejmie zatrudnienie w jakiejś szkole, straci on prawo do dalszego przebywania w stanie nieczynnym.

Wraz z końcem roku szkolnego 2018/2019 z nauczycielami zatrudnionymi w gimnazjach, których dalsze zatrudnienie nie będzie możliwe ze względu na zmiany organizacyjne powodujące wygaszenie kształcenia w danym gimnazjum, dyrektor szkoły będzie zmuszony rozwiązać stosunek pracy. Zwalniany nauczyciel musi otrzymać odprawę z tytułu zwolnienia.

Jeżeli nauczyciel gimnazjum przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia, to zgodnie z rozwiązaniami wchodzącej reformy oświatowej urlop tego rodzaju może być mu udzielony nie dłużej niż do 31 sierpnia 2019 r. (od 1 września 2019 r. nastąpi całkowite wygaszenie kształcenia w gimnazjum).

Pewną alternatywą dla zwalnianych pracowników może być przekwalifikowanie się. Po przekwalifikowaniu część nauczycieli może zostać doradcą metodycznym, doradcą zawodowym, asystentem dziecka cudzoziemskiego lub dziecka powracającego z zagranicy, a także asystentem ucznia niepełnosprawnego. Dobrze by było, aby w kwestię pomocy nauczycielom w przekwalifikowaniu się włączyły się samorządy i np. opracowały program ochrony doświadczonych pracowników oświaty.

Czekają nas też pewne zmiany w zakresie awansu zawodowego nauczycieli gimnazjum. Nauczyciel zatrudniony w gimnazjum, który w okresie trwania stażu na kolejny stopień awansu zawodowego zmieni miejsce zatrudnienia, będzie mógł kontynuować staż na kolejny stopień awansu zawodowego, jeżeli podejmie zatrudnienie w innej szkole, bez względu na wymiar zatrudnienia, nie później jednak niż 12 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy i jeżeli za okres dotychczas odbytego stażu otrzymał pozytywną ocenę dorobku zawodowego.

Reforma zadbała także o odchodzących na emeryturę nauczycieli gimnazjów (w których wygaszane jest kształcenie) w zakresie odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, dla których ta szkoła była ostatnim miejscem pracy przed przejściem na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Organ prowadzący gimnazjum będzie obowiązany wskazać inną szkołę, w której będzie naliczany odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla tych nauczycieli.

 

Opracowała: Karolina Król-Komarnicka, prawnik, kierownik działu kadr i płac w państwowej instytucji

Więcej na temat sytuacji kadrowych nauczycieli związanych z reformą oświaty znajdą Państwo w styczniowym wydaniu „Szkoły. Miesięcznika Dyrektora”.

NEWSLETTER